4.1 Inleiding

De keuze voor een voegproduct wordt door mensen met een civieltechnische en/of wegenbouwkundige achtergrond ervaren als een lastig aspect. Door het specialistische karakter van voegovergangen is het niet eenvoudig om te beoordelen welk product geschikt is voor een specifiek object, en wat kritische aspecten zijn bij elk voegconcept. Het Rijkswaterstaat Technisch Document (RTD) 1007-1 ‘Meerkeuzematrix Voegovergangen’ is een handreiking (géén norm) voor het kiezen van een geschikt voegovergangconcept in objectspecifieke situaties. Tevens bied het document uitgebreide informatie voor de beheersing van de kwaliteit en de risico’s in ontwerp-, uitvoering- en beheerfase. Het document geeft in hoofdstuk 6 een Niet-Beschikbaarheidsindex met een score per voegconcept voor de niet-beschikbaarheid van de weg. Hierbij worden categorieën gehanteerd waarbinnen klein en groot onderhoud wordt ingedeeld.

 

NBI

 

Vergelijking van enerzijds informatie van de gegeven object- en contractspecifieke situatie met anderzijds de informatie uit de Meerkeuzematrix leidt tot de meest geschikte voegovergangconcepten in die specifieke situatie. Bij meerdere geschikte concepten zullen financiële afwegingen (LCC) en planningstechnische afwegingen uiteindelijk leiden tot de keuze van het meest gewenste concept.  Op hoofdlijnen bestaat dit document uit de volgende drie onderdelen:

  1. Meerkeuzematrix
  2. Checklist
  3. Factsheets

Let op: de RTD 1007-1 “Meerkeuzematrix Voegovergangen” moet conform de richtlijnen van RWS worden gebruikt in samenhang met RTD 1007-2 ‘Eisen voor Voegovergangen’ en RTD 1007-3 ‘Geluideisen voor voegovergangen’.

 

Objectspecifiek beoordelen

Voor het kiezen van de meest optimale voegovergang in een objectspecifieke situatie dient een  keuzeproces doorlopen te worden te worden. Het woord objectspecifiek is erg belangrijk. Het wil zeggen dat elk kunstwerk met zijn eigen vorm, afmetingen, bodemgesteldheid, aansluitende wegverharding, enzovoort, een aparte beoordeling noodzakelijk maakt voor wat betreft het type voegovergang dat kan of mag worden toegepast. Immers: hoezeer twee kunstwerken ook op elkaar lijken, ze zijn nooit identiek. Ga daarom steeds uit van een unieke situatie voor elk kunstwerk en voor elke bepaling van het juiste type voegovergang voor dat kunstwerk.

Bij nieuwe kunstwerken is het van belang dat afwegingen m.b.t. voegovergangen reeds vroeg in het ontwerpproces van het kunstwerk gemaakt worden zodat een optimale afweging mogelijk is en de raakvlakken beheerst worden zodat de optimale oplossing maakbaar is.

Bij nieuwbouw zijn er in hoofdlijnen de volgende mogelijkheden:

  • Het ontwerpen van een integraalkunstwerk zonder dilataties: een bewuste keuze voor voegovergangfamilie 6
  • Het spreiden van de voegbewegingen over meerdere kleine dilataties (korte overspanningen in het brugdek): een bewuste keuze voor voegovergang familie 4 of familie 5
  • Het (maximaal) beperken van het aantal voegovergangen: kiezen voor geconcentreerde (grotere) voegbewegingen.

Bij bestaande kunstwerken liggen deze voorwaarden reeds vast. Het aantal mogelijke oplossing wordt vaak beperkt door de maakbaarheid.

 

Input uit verschillende disciplines

Het ontwerp van een voegovergang wordt mede bepaald door de raakvlakken met prefab liggers, landhoofden/fundaties, oplegsystemen, verhardingsontwerp en het alignement van de weg. Daarbuiten zijn er keuzemogelijkheden om de productkeuze en bijbehorende onderhoud af te stemmen op de groot-onderhoudsintervallen van de weg. Ook de samenkomst van uitvoeringstoleranties in alle aanpalende onderdelen speelt een belangrijke rol waardoor de ervaring van uitvoeringsdeskundigen gewenst is. Hierdoor wordt het ontwerp van de voegovergangen doorgaans ervaren als een complexe opgave. De stakeholders op een rij:

 

Rol in het project Toelichting bij de rol Goed om te weten
Integraal ontwerpleider / constructeur Doorgaans verantwoordelijk voor een integraal ontwerp van de voegovergangen. Deze rol is veelal bij nieuwbouw aan de orde. Tip: ook bij renovatieprojecten is het raadzaam dat iemand het totale ontwerp integraal overziet. Aanpassingen aan deklagen en voegovergangen kunnen ook bij renovatie tot verrassende detailleringen leiden. Een goede afstemming is nodig.
Wegontwerper Levert de weg-as over het kunstwerk als input voor het ontwerp van het kunstwerk, en resulteert onder meer in de hoogtepositie bovenkant verharding voor het voegontwerp. Deze rol is veelal bij nieuwbouw aan de orde. Tip: Niet alleen de theoretische asfaltdikte is van belang voor een robuust alignement. Grote afwijkingen op het alignement na inmetingen van de ruwbouw kunnen voorkomen worden door rekening te houden met uitvoeringstoleranties.
Werkvoorbereider / projectcoördinator Centraal coördinator tussen ontwerp en voegleverancier. Bepaalt mede het integrale uitvoeringsproces van de afbouw van het kunstwerk. Stemt de werkzaamheden van asfalteur en voegspecialisten af. Levert op basis van praktijkervaring realistische waarden voor uitvoeringstoleranties die maatgevend (kunnen) zijn in het voegontwerp. Tip: realiseer een gedetailleerde tekening van de voegovergangen met alle objectspecifieke informatie uit het wegontwerp, verhardingsontwerp en kunstwerk. Door uitvoeringstoleranties en raakvlakken inzichtelijk te maken, verloopt de aanleg van voegovergangen soepeler.
Verhardingsontwerper De verharding voor het kunstwerk wordt doorgaans ontworpen door verhardingsdeskundigen. Het verhardingsontwerp is bepalend voor de raakvlakken met de voegovergang zoals dikte, toleranties, watervoerende goten, waterdichtheidseisen en meer. Tip: Niet alleen de asfaltdikte is van belang voor een integraal ontwerp van een kunstwerk. De waterdichtheid en alle detailleringen die hierin een rol spelen, dienen goed beoordeeld te worden. Een goede afstemming van detailleringen met de verhardingsontwerper is daarom benodigd.
Maatvoerder De maatvoerder op het werk beoordeelt de toleranties in het betonwerk na het plaatsen van liggers of het storten van de druklaag, maar levert ook de metingen voor de vaststelling van het definitieve alignement. Deze rol is veelal bij nieuwbouw aan de orde. Tip: De metingen en de gevolgen voor het wegalignement zijn soms bepalend voor de wapening in de constructie. Wanneer een wijziging wordt doorgevoerd in het alignement, moeten de consequenties op de constructieve verankering van de voegovergangen beschouwd worden.
Instandhoudings-deskundige Levert input voor de eisen die vanuit de instandhouding-strategie voortkomen. Tip: Met name voor groot onderhoud worden werkzaamheden aan de verharding en voegovergangen zoveel als mogelijk gecombineerd. Weeg eventuele instandhoudingseisen vroeg in het ontwerp van het kunstwerk af.
Site-Engineer Verzamelt metingen van de bouwlocatie en verzorgt de distributie van informatie richting belanghebbenden in het project. Deze rol is alleen bij nieuwbouw aan de orde. Tip: De toleranties in het betonwerk vragen om een duidelijke afstemming van informatie richting de wegontwerper, werkvoorbereiders, voegspecialist, etc. Een duidelijke werk-/procesafspraak met belanghebbenden is daarom gewenst.

 

De stappen

Voor de technische beoordeling beschrijft het handboek de hiernavolgende volgende stappen:

 

Hulpmiddel: de digitale Meerkeuzematrix

In 2015 heeft PVO een online webapplicatie gelanceerd dat als hulpmiddel dient voor de beoordeling van geschikte voegproducten; de Digitale Meerkeuzematrix. Deze applicatie vraagt om de meest relevante randvoorwaarden en input vanuit het ontwerp van het kunstwerk. De vergaarde informatie uit de hiervoor beschreven stappen is daarbij nuttig en nodig. Op basis van de invoer worden niet de concepten maar unieke producten getoetst aan de invoerwaarden. Waar de RTD1007-1 de materie behandelt op het niveau “voegconcept”, gaat de Digitale Meerkeuzematrix dus een stapje verder.

Lees meer over de Digitale Meerkeuzematrix.